TVN Home » Nieuwsbrief » artikelen » Een interview met Kurt Leland

Een interview met Kurt Leland

27 februari 2019

Ter voorbereiding van het programma Sacred Places op 2 Juni:

Werken met de derde doelstelling: een interview met Kurt Leland

Door Leslie Price

Kurt Leland is een bekende figuur voor leden van de Theosophical Society in Amerika. Naast zijn werk als nationale spreker heeft hij diverse keren bijgedragen aan Quest. Een interview met hem verscheen in het najaarsnummer in 2013, en zijn artikel in het voorjaarsnummer in 2017: “Rainbow Body: Hoe het Westelijke Chakra-systeem ontstond”, was gebaseerd op zijn boek Rainbow Body: A History of the Western Chakra System, van Blavatsky naar Brennan (Ibis Press, 2016).
In de herfst van 2017 voerde Leslie Price van de Theosophical Society in Engeland (TSE) een e-mail interview met Kurt uit over het veelbesproken onderwerp van het derde doel van de Society: “Het onderzoeken van de onverklaarde wetten van de natuur en van de vermogens die in de mens latent aanwezig zijn.” Het interview verscheen gedeeltelijk in
Insight, het blad van de TSE. 

Leslie Price: Je hebt een nieuwe editie van CW Leadbeater’s boek The Chakras (Quest, 2013) gepubliceerd, en Invisible Worlds: Annie Besant over Psychic and Spiritual Development (Quest, 2014). Besant was een voorstander van het werken met de derde doelstelling in de Theosophical Society. Hoe kan de Society vandaag omgaan met de derde doelstelling?

Kurt Leland: Tijdens de eerste vijftig jaar van het bestaan van de TS, richtten onderzoeken over de derde doelstelling zich op het terrein van mogelijkheden van intuïtie, denken, voelen en handelen die door Theosofische leringen naar voren werden gebracht, zoals die over subtiele lichamen en energievelden. Na de dood van Besant en Leadbeater in de vroege jaren 1930 lijkt de focus te zijn verlegd van het verzamelen van dergelijke kennis naar het bewijzen dat helderziende en genezende krachten latent aanwezig zijn in de mensheid en kunnen worden ontwikkeld ten voordele van anderen en als een bijdrage aan de wetenschap. Deze doelen werden nagestreefd door het Theosophical Research Centre, dat al vele jaren in Londen is gevestigd.Gedurende de hele geschiedenis van de TS, is er strijd geweest over hoe deze kennis te integreren in verstandig bestuur van de TS, tussen ervaringsdeskundigen en mensen zonder ervaring met dergelijke vermogens. Talloze conflicten hebben hun littekens achtergelaten, waaronder wantrouwen in de beweging ten opzichte van mensen met claims van psychische en spirituele vermogens. Mensen zonder ervaring waren enigszins fundamentalistisch over het interpreteren van de waarschuwingen van HP Blavatsky tegen mediumschap als een universeel verbod op dergelijke praktijken terwijl ze eigenlijk zei: “Subjectief, puur spiritueel ‘mediumschap’ is de enige ongevaarlijke soort, en is vaak een verheffende gave die gecultiveerd kan worden door íedereen”. (Collected Writings 6: 329). Er is een klimaat ontstaan van angst, wantrouwen en ontmoediging van de ontwikkeling van psychische en spirituele vermogens, gebaseerd op het idee dat dergelijke vermogens potentieel gevaarlijk zijn voor zichzelf en voor het welzijn van een groep (zoals in gevallen waarin charismatische individuen met aanspraken op dergelijke kwaliteiten proberen een bestaande TS-groep over te nemen).

In mijn rol als nationale docent voor de TSA heb ik de volgende stappen genomen om de derde doelstelling te rehabiliteren. Ten eerste geef ik toe dat er potentiële gevaren zijn voor de ontwikkeling van psychische en spirituele krachten – maar ik wijs ook op de geschriften van Blavatsky, Besant, Leadbeater en anderen binnen de beweging die aangeven hoe een dergelijke ontwikkeling veilig kan worden ondernomen. Er is veel wijsheid van dit soort in theosofische geschriften en het verdient het om beter bekend te zijn, zowel binnen de TS als daarbuiten.

Ten tweede moedig ik mensen aan om tijdens TS-bijeenkomsten hun innerlijke leven met elkaar te delen, zoals dromen, uittredingen, bijna-doodervaringen, mystieke ervaringen, contact met overleden familieleden, enzovoort. Een dergelijk delen verdiept onze verbinding met elkaar en bouwt duurzame contacten op. Er is te weinig van dit delen in onze samenleving – en waar is het beter om er ruimte voor te maken dan in de TS, waar zoveel literatuur is gewijd aan het begrijpen van dergelijke ervaringen? Mij is verteld dat wanneer ik een bijeenkomst in deze zin leid, niemand wil vertrekken wanneer de tijd om is, terwijl wanneer een bijeenkomst van dezelfde groep alleen intellectuele discussie aangaat over theosofische concepten, er mensen meteen de deur uit rennen wanneer het uur voorbij is.

Ik ben gaan beseffen dat bijna iedereen die zich tot de TS aangetrokken voelt, op zijn minst één of andere spirituele of mystieke ervaring heeft gehad. Het erkennen van dat feit en het aanmoedigen van verdere studie van de theoretische basis van dergelijke ervaringen zou heel behulpzaam kunnen zijn om bezoekers aan te moedigen om lid te worden en om leden te behouden.

Tot slot besef ik wat ik heb geleerd van mijn opleiding tot musicus, die vele jaren studie van de muziektheorie vereiste. Toen ik in staat was om de toepassing te zien van de muziektheorie op een stuk dat ik aan het uitvoeren was of componeerde, ervoer ik een moment van verlichting dat niet alleen een dergelijke studie rechtvaardigde, maar ook de praktijk van de componist in een nieuw licht onthulde en manieren suggereerde om met het publiek te communiceren van wat ik had geleerd.

Waarom zou onze studie van de derde doelstelling niet hetzelfde kunnen doen? De theorie wordt ruimschoots gepresenteerd in de werken van theosofische schrijvers die begiftigd waren met helderziendheid en andere psychische en spirituele krachten. TS-groepen bevatten leden die dergelijke ervaringen hebben gehad. De kunst is om een veilige context te creëren voor mensen om dergelijke ervaringen te delen en vervolgens manieren te suggereren hoe theosofische theorieën en geschriften over subtiele lichamen en energievelden te verklaren. Dan komen de leringen tot leven.

Dus mijn aanbeveling voor het verkennen van het Derde Object is niet om groepen te creëren om te proberen iets te bewijzen over het bestaan van psychische of spirituele krachten, of om mensen direct te leiden naar de ontwikkeling van dergelijke vermogens, maar om een veilige omgeving te creëren om dergelijke dingen te bespreken. Het belangrijkste middel om dit te creëren, is onderscheid te maken tussen egoïstisch en onzelfzuchtig delen. Egoïstisch delen het probeert anderen te imponeren met iemands spirituele status en neigt ernaar het principe van broederschap uit te hollen. Onzelfzuchtig delen wordt gedaan als een bijdrage aan menselijke kennis en neigt ertoe de ontwikkeling van broederschap te ondersteunen.

Het falen van de TS om studies over de Derde Doelstelling in de afgelopen decennia te ondersteunen, kan het gevolg zijn geweest van een verlies van inzicht in hoe deze studies bijdragen aan de beoefening van het Eerste Doel van de TS, universele broederschap. Zelfs als we niet verder gaan in de ontwikkeling van onze psychische en spirituele vermogens dan om ons in te leven in het lijden van dieren en van onze medemensen, hebben we een belangrijke stap gezet in het verbinden van de basis van alle psychische en spirituele krachten; het eenheidsbewustzijn, verbonden met het principe van buddhi, door Besant en Leadbeater spirituele intuïtie genoemd, met het principe van universele broederschap.

Het is misschien niet een grote stap verder om te beseffen dat er misschien andere, minder tastbare sferen en wezens zijn die ook lijden kunnen ervaren als gevolg van menselijke onwetendheid, om empathie en broederschap met hen te voelen, en misschien door dat medegevoel, de mens aan te moedigen om zich te verbinden met zijn/haar innerlijke visie. Het is mijn overtuiging dat de nadruk op universele broederschap in de TS de ontwikkeling van eenheidsbewustzijn en het principe van buddhi bevordert, en dat er geen veiliger manier is om onze paranormale en spirituele vermogens te laten opbloeien dan ons voortdurend af te stemmen op eenheidsbewustzijn in onze gedachten, gevoelens en handelen.

Leslie
: CW Leadbeater blijft een controversieel figuur in de TS. Als een van de weinige personen die een wetenschappelijke uitgave heeft verzorgd van een van zijn boeken (de best verkopende De Chakra’s), kun je zien hoe we tot een evenwichtige waardering van zijn bijdrage kunnen komen?

Kurt: Ik ben naar Leadbeater gaan kijken, niet als een heilige (een vaak tegengekomen beoordeling in bepaalde TS-kringen), noch als een “monster van verdorvenheid” (om zijn eigen woorden te gebruiken om de reacties in sommige secties van de TS en daarbuiten samen te vatten), maar als een onvolmaakt mens die probeert om sociaal en geestelijk negatieve neigingen te beheersen – naar verluidt inclusief pedofiele neigingen – en daarin niet altijd slaagt. Laat me duidelijk zijn dat het de pedofilie is en niet noodzakelijkerwijs de homoseksualiteit die ik als schadelijk beschouw, en dat ik het woord schadelijk alleen gebruik met betrekking tot gedrag dat schadelijk was voor zichzelf, anderen en de theosofische beweging. De verschillende blootstellingen en schandalen hielpen hem zich in te houden en konden worden gezien als karmische interventies, misschien zelfs gemotiveerd door de meesters, om ervoor te zorgen dat een waardevolle werker niet te ver afdwaalde en hem eraan herinnerde dat er te veel op het spel stond om opgeofferd worden voor louter persoonlijk plezier, vooral wanneer het psychologische en spirituele welzijn betrof van zijn zijn jonge mannelijke leerlingen die aan hem toevertrouwd waren, en die de reputatie van de TS op het spelzetten.

Als samenleving hebben we sinds zijn tijd geleerd dat het altijd verstandig is om ervoor te zorgen dat er meer dan één volwassene is wanneer volwassenen toezicht houden op kinderen. En met betrekking tot personen met een geestelijk gezag, hebben we ook de nadelige effecten geleerd van het creëren van een sfeer van superieure kennis en een charisma, dat het gezonde verstand van mensen betovert en toestaat dat ze worden gemanipuleerd of misbruikt. Zeker onverdiende claims van sociale of intellectuele status of van bijzondere, zo niet wonderbaarlijke fysieke of spirituele avonturen, bijvoorbeeld de vele onwaarheden die Leadbeater heeft verteld om zijn positie in de ogen van anderen te verbeteren, hebben geleid tot de oprichting van spirituele bewegingen voorafgaand aan, gelijktijdig met, en na de betrokkenheid van Leadbeater bij de TS. Dit zijn belangrijke observaties om in de academische wereld de ontwikkeling van spirituele en religieuze bewegingen te begrijpen.

Wanneer we deze persoonlijke en historische elementen opzij hebben gezet, rest ons de waarde van Leadbeater’s leringen. Ik geloof dat we niet verstandig zijn als we ze accepteren zonder de persoonlijke tekortkomingen te erkennen, maar even onverstandig als we ze daarom voor deze tekortkomingen afwijzen. Door verschillende andere bewegingen te bestuderen, ben ik tot de conclusie gekomen dat hoe duidelijker de informatie is die beschikbaar is voor een leraar, hoe waarschijnlijker het is dat die leraar zal vallen als gevolg van persoonlijkheidsgebreken. Ze vallen zodat hun volgelingen gedwongen worden om de geestelijke autoriteit die ze hebben opgegeven terug te nemen. Dit is een natuurlijk evolutionair proces en Leadbeater vertegenwoordigt eenvoudig een uitdrukking ervan binnen de TS. De grotere lering is dat het niet veilig of nuttig voor ons is om te accepteren wat elke spirituele leraar zegt zonder de geldigheid en het nut voor onszelf te onderzoeken. We moeten onderscheidingsvermogen ontwikkelen en vertrouwen op onze eigen interne spirituele autoriteit.

Veel van wat Leadbeater heeft geleerd, is zonder vragen of uitdagingen in de New Age-kennis terechtgekomen – hoewel de mensen die het doorgeven vaak niet op de hoogte zijn van de oorsprong ervan en het misschien hebben ontwikkeld of verbeterd. Ik denk dat de huidige wetenschap die oorsprong duidelijk moet maken. Veel van wat niet als nuttig werd gezien in Leadbeater’s leringen – bijvoorbeeld de uitgebreide informatie over de vorige levens van verschillende TS-leden – is vergeten, en waarschijnlijk terecht. Over het algemeen denk ik dat de principes die hij heeft geleerd vaak valide en nuttig zijn, maar de details die worden gebruikt om ze te illustreren, kunnen onderhevig zijn aan persoonlijke en culturele beperkingen. Ze kunnen niet letterlijk worden genomen, maar ze moeten niet helemaal worden afgewezen. Dus rehabilitatie van Leadbeater vereist dat de principes uit de historische en persoonlijke context worden gehaald waarin ze zijn ingebed.

Leslie: Op 50 Gloucester Place in Londen (het hoofdkwartier van de Engelse afdeling) hebben we zojuist een internationale conferentie gewijd aan Annie Besant, met journalisten uit verschillende landen en de lancering van een nieuwe biografie: Annie Besant: Struggles and Quest door Muriel Pécastaing -Boissière. Welk onderzoek is nu het meest nodig in het werk van Annie Besant?

Kurt: Ik heb tijdens mijn reizen naar verschillende TS-groepen in de Verenigde Staten opgemerkt dat theosofische sprekers en discussiegroepen zich concentreren op bepaalde teksten, zoals de Geheime Leer of de Mahatma-brieven, of op bepaalde ideeën, zoals karma of reïncarnatie. Er is weinig historisch bewustzijn, behalve met betrekking tot die werken. Er is misschien ook een tendens om teksten te kiezen die door de meeste theosofen als gezaghebbend worden aanvaard. Het resultaat lijkt mij een neiging tot fundamentalisme.

Gezien de enorme reikwijdte van theosofische literatuur geproduceerd na de dood van Mme. Blavatsky in 1891, in het bijzonder door Besant en Leadbeater, wordt veel overgeslagen dat betrekking heeft op persoonlijke en misschien mondiale waarde (vooral met het oog op Besant’s krachtige geschriften over universele broederschap). Dus, binnen de TS zelf, zou ik graag zien dat niet alleen de nadruk wordt gelegd op theosofische leringen, maar ook op de historische context binnen de beweging – en vooral op de ontwikkeling van vaardigheden van onderscheiding in het lezen van controversiële werken of schrijvers om te ontdekken wat er van waarde kan zijn, wat mogelijk verouderd is en opnieuw moet worden bekeken, en wat misschien aanvechtbaar is en nader onderzoek vereist of moet worden afgeschreven als nutteloos of schadelijk.

Bij het lezen van Blavatsky’s Collected Writings, kwam ik tot de conclusie dat zij net zo veel, zo niet meer geïnteresseerd was in de presentatie van theosofie als een methode van intellectueel en spiritueel onderzoek dan als een lichaam van spirituele overtuigingen. De TS lijkt niet langer deze methode te benadrukken, hoewel het een grote hulp zou zijn bij het evalueren van problematische werken en auteurs, en zou misschien een van de nuttigste eigenschappen zijn, naast universele broederschap, van theosofen om met hen mee te nemen naar de buitenwereld, waar religieus en politiek fundamentalisme floreert.

Wat de academische wetenschap betreft, wens ik dat evenveel aandacht wordt geschonken aan de betrokkenheid van Besant bij de TS en met de Indiase politiek, als aan haar pre-theosofische werk voor de vrijdenkende beweging, en arbeidersvrouwen, vrouwen, kinderrechten en dierenrechten. De laatste onderwerpen zijn academisch modieus en hebben geleid tot een scheve kijk op de motivaties van Besant en een implicatie dat ze haar doel verzaakte toen ze bij de TS kwam, in plaats van dat ze in theosofische leringen een breder en meer geïntegreerd platform zag (“de synthese van wetenschap, religie en filosofie”, zoals Blavatsky het uitdrukte) om hetzelfde werk te doen, niet alleen in Engeland, maar ook in India.

Zowel binnen de academische wereld als in de TS geloof ik dat onderzoekers de volle omvang van Besant’s werk niet kunnen zien door de grote hoeveelheid materiaal die ze produceerde, niet alleen haar 600 of meer boeken en pamfletten, maar ook veel momenteel onbekende lezingen, artikelen, redactionele artikelen en tijdschriften. Hoewel een Collected Writings op z’n plaats lijkt te zijn, is het oorspronkelijke werk om haar geschriften te verzamelen nog niet gedaan. Er zijn enorme hiaten in ons begrip van haar politieke werk in India, omdat de dagelijkse en wekelijkse papers die ze daar vanaf 1914 produceerde voor New India en de Commonwealth, grotendeels onbekend zijn. Er zijn ook veel lezingen en artikelen geproduceerd voor de Esoterische School van Theosofie die niet beschikbaar zijn voor niet-leden. Dit beleid maakt het moeilijk voor historici om de ontwikkeling en de reikwijdte van de helderziende bekwaamheden en activiteiten van Besant te beoordelen.

Ten slotte moet ik toegeven dat ik persoonlijk weerstand had tegen de wereldleraar agenda van Besant met betrekking tot J. Krishnamurti. Ik heb weinig vertrouwen in het meeste van haar werk dat is geproduceerd na 1914, toen ze zich zo volledig aan die agenda wijdde. En ik denk dat er sommige theosofen zijn die haar hele oeuvre daardoor verwerpen. Ik heb onlangs echter diepgaand onderzoek gedaan naar deze fase van haar leven en ben begonnen haar motivaties beter te begrijpen. Een dergelijke studie heeft me in staat gesteld meer tolerant te zijn met betrekking tot wat ze deed. Ik zie haar niet langer als gewoon verkeerd, maar als een ‘case’ in de gevaren voor spirituele organisaties van bepaalde overtuigingen en bepaalde stijlen van leiderschap. We zouden allemaal waardevolle lessen uit haar geval kunnen leren.

———————-

Leslie Price is secretaris van de theosofische geschiedenisconferenties, die sinds 1986 regelmatig in de Theosophical Lodge in Engeland worden gehouden. Hij is ook mede editor van het tijdschrift Theosophical History.

Gepubliceerd in Quest magazine, 2018. Quest 106: 2, pg 17-1